|
|
 SỰ PHẪN NỘ CỦA... SEN!
Nước phá tan, núi sông còn đó,/Đầy thành xuân cây cỏ rậm sâu./Cảm thời hoa rỏ dòng châu/Biệt ly tủi giận, chim đau nỗi lòng./Ba tháng khói lửa ròng không ngớt,/Bức thư nhà, giá đắt bạc muôn./Gãi đầu tóc bạc ngắn ngun,/Dường như hết thảy, e khôn búi tròn.
(Xuân vọng - Đỗ Phủ)
Hoa sen là loài hoa của triết học, tôn giáo và nghệ thuật. Cũng vì thế mà nó hiện lên với vô vàn cung bậc. Nếu có một công trình khảo sát các dạng thức đồ án hoa sen trong văn hóa nhân loại, công trình đó hẳn vô cùng đồ sộ. Bởi loài hòa này đã rất sớm xuất hiện trong nghệ thuật Ai Cập, Lưỡng Hà và ấn Độ cổ đại và sau đó theo Phật giáo và Hindu giáo lan tỏa khắp châu á.
|
 |
|
|
 HOA SEN TRÊN BỨC CỔ HOẠ TRUYỀN THUYẾT VÀ LỊCH SỬ
Trong những cổ vật quan trọng ở đền vua Lê ở Hoa Lư, Ninh Bình có bức họa sơn son thếp vàng treo ngay trước cửa chính ở bái đường. Nếu cần một ví dụ về thư họa đồng nguyên trong mỹ thuật truyền thống của người Việt, ta không thể không nhắc đến bức họa cổ này. Bức tranh sơn mài có bố cục rất lạ, hai bên là ‘họa’ vẽ khóm sen, khóm trúc, ở giữa ‘thư’ viết hàng câu đối:
Nhất mộng liên hoa sinh
Vạn cổ lưu hương Trường Xuân điện
Bán dạ Hoàng Long ứng
ức niên di ảnh Đại Vân lâu
(tạm dịch: Nhân mơ thấy hoa sen mà sinh ra Lê Hoàn / Từ vạn cổ tiếng thơm còn lưu mãi trên điện Trường Xuân / Nửa đêm rồng vàng xuất hiện / Ngàn năm hình ảnh cũ còn lưu lại ở trên lầu Đại Vân).
|
|
|
|
 VẺ ĐẸP ĐIÊU KHẮC, KIẾN TRÚC ĐÌNH LÀNG VIỆT
Có làng mới có nước. Có gia tộc mới có dân tộc. Làng - Nước; Gia tộc - Gia đình là mối dây liên hệ bền chặt trên tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của người Việt từ thuở các vua Hùng. Ngôi đình làng đã trở thành biểu tượng của ý thức dân tộc, gạch nối giữa lịch sử và cộng đồng.
|
|
|
|
 NGHỆ THUẬT SƠN MÀI VỚI CUỘC SỐNG HIỆN ĐẠI
Sơn mài Việt Nam, một nét đẹp truyền thống của người Việt Nam, trải qua hàng ngàn năm, nhờ chất sơn keo dính và bóng sâu thẳm đã tạo nên một nét đẹp mang tính bản sắc truyền thống mà bất cứ người Việt Nam nào cũng có quyền tự hào với vẻ đẹp lộng lẫy của ánh vàng son, óng ánh của trai trứng, sâu thẳm của những sắc đỏ tươi và xanh thẳm dưới lớp sơn cánh dán vàng trong, ở đó chứa đựng những gì vang lên âm thanh của ngàn xưa vọng lại bắt nhịp vào cuộc sống ngày nay.
|
|
|
|
 ĐỀ TÀI TRANG TRÍ KỲ LÂN TRÊN GỐM CỔ CHU ĐẬU
Hình tượng con kỳ lân (một sinh vật lai mang màu sắc thần thoại giữa mình sư tử và đầu chó) ngày nay đã quá quen thuộc với chúng ta. Đặc biệt là trong các dịp rằm trung thu, chúng ta thường bắt gặp cảnh những con lân do 2 người thay nhau múa tung tăng trên phố hoặc được chủ nhà ruớc vào nhà nhằm đem lại điềm lành và điều may mắn. Không biết hình tượng con kỳ lân xuất hiện từ khi nào nhưng trên những chiếc đĩa đại trục vớt được tại vùng biển Cù Lao Chàm thì hình tượng con kỳ lân được những người nghệ nhân thế kỷ thứ 15 thể hiện không khác những con kỳ lân ta vẫn thường thấy trong các dịp trung thu ngày nay là mấy.
|
|
|
|
 TƯỢNG PHẬT BÀ NGHÌN MẮT NGHÌN TAY, ĐỈNH CAO NHÂN VĂN VÀ MỸ THUẬT VIỆT NAM
Nhìn lại lịch sử Phật giáo ở nước ta thấy rằng, đạo Phật đã du nhập vào Việt Nam rất sớm từ đầu Công nguyên, do tư tưởng bác ái, vị tha nên đã được người xưa nhanh chóng tiếp nhận và dần nâng lên thành quốc giáo. Với truyền thống yêu nhân ái, hòa bình, bao dung, lại là người con của một đất nước trải qua nhiều cuộc chiến khốc liệt, người dân đồng lòng hướng Phật, khắp nơi đều xây dựng chùa chiền, tô tranh và đắp tượng Phật. Vào thời Lý có thể nói đạo Phật thịnh trị nhất. Tiếp sau triều đại này ở từng thời kỳ, Phật giáo có những thăng trầm song tư tưởng vị tha, hỷ xả vẫn thấm nhuần trong dân gian và để tới thời Mạc, Trịnh Nguyễn, Nam Bắc phân tranh khi chiến loạn liên miên người dân cần có sự yêu thương, xoa dịu nỗi đau bởi chiến tranh thì đạo Phật lại phát triển, và đây là thời kỳ có nhiều tượng Phật đẹp nhất Việt Nam.
|
|
|
|
|
|
 DỰNG LẠI HÌNH ẢNH CÁC VỊ THẦN TRÊN ĐÁ: NHỮNG PHÁT HIỆN MỚI VỀ NGHỆ THUẬT ĐIÊU KHẮC CHĂM CỔ TRÊN CÁC PHÙ ĐIÊU SA THẠCH TẠI KHƯƠNG MỸ
Đầu năm 2001, các cán bộ khảo cổ học của tỉnh Quảng Nam tiến hành khai quật tại nhóm tháp Khương Mỹ. Tại phần đế của tháp Nam, dọc theo mặt phía Nam ở độ sâu khoảng 1m, các nhà khảo cổ học đã phát hiện một số phù điêu sa thạch của phần móng kiến trúc có độ cao khoảng 90cm. Nằm ẩn trong lòng đất, những phù điêu này hầu như chưa từng được biết đến qua hàng thế kỷ nay, được chạm khắc với hình ảnh con người, khỉ, nai, hoa văn thảo mộc và các motif kiến trúc (Thượng Hỷ 2001:41-42)
|
|
|
|
 VẺ ĐỘC ĐÁO CỦA KIẾN TRÚC CHÙA ĐẠI BI VÀ THỨC "TIỀN PHẬT HẬU THÁNH"
Trên một vùng đất rộng và bằng phẳng ở xã Châu Đàm huyện Tây Châu trấn Sơn Nam (nay là thị trấn Nam Giang huyện Nam Trực tỉnh Nam Định), vào năm Thông Thụy thứ ba đời vua Lý Thái Tông, thiền sư Từ Đạo Hạnh đã lập nên Đại Bi tự mà dân gian quen gọi là chùa Bi.
|
|
|
|
 BỘN BỀ PHO SỬ ĐÁ
Xuân Canh Dần năm nay, Bia đề danh tiến sỹ ở Văn Miếu – Quốc tử giám được vinh danh là di sản văn hóa thế giới. Với những ai yêu mến kho tàng mỹ thuật cổ truyền của cha ông, đấy là niềm vui lớn... nhưng không trọn vẹn. Không phải những tấm bia đá – những pho sử văn hiến của dân tộc không xứng tầm nhân loại, mà chính là những nghiên cứu, bảo tồn của thế hệ hậu sinh của chúng ta chưa tương xứng. Đã nhiều lần chứng kiến từng đoàn nam thanh nữ tú lũ lượt lướt qua những hàng bia, tôi thấu hiểu sự cảnh báo của các nhà văn hóa về hiện tượng đứt đoạn văn hóa truyền thống (Phản ứng trước hiện trạng này, nghệ sỹ Phạm Huy Thông đã thực hành một trình diễn tại Văn Miếu có tên Sờ thấy vinh quang).
|
|
|