 |
| bức bích họa tại một đường phố ở São Paulo |
Gallery Văn hoá Choque ở São Paulo vẫn tự hào là được trưng bày các tác phẩm Pop Art, nhiếp ảnh, và điêu khắc của các nghệ sĩ đương đại hàng đầu của Brazil. Nhưng cuộc triển lãm hiện nay nhan đề “Tập thể CHOQUE” lại trưng bày các tác phẩm của các nghệ sĩ Zezão, Jaca và Presto, trông có vẻ như ở nhà nhiều hơn, trên những bức tường của một thôn trang nào đấy. Bộ sưu tầm này gồm những bức bích họa mà người ta vẫn gọi nôm na là tranh tường của mỹ thuật đường phố được chuyển sang vải bố sơn dầu. Mang đậm chất gây cảm hứng nhiều hơn giận dữ, những tác phẩm này khác xa các “tag graffiti” (tranh nguệch ngoạc trên tường) với những từ ngữ phun sơn vội vã, bên ngoài các tòa nhà toát lên những thông điệp xã hội và chính trị.
São Paulo không phải là thành phố duy nhất nơi mỹ thuật đường phố đã làm một bước nhảy vọt từ các đường phố nội đô vào các gallery. Các khu triển lãm ở Los Angeles, Luân Đôn và Thành phố New York đều đã kêu gọi các nghệ sĩ đường phố hãy thể hiện tài năng của mình lên các bức bích hoạ, chứ không phải vẽ nguệch ngoạc lên mặt tiền của các toà nhà hoặc các bức chắn bằng bê tông. Mặc dù phong cách của các tác phẩm ngoài trời vẫn được duy trì, nhưng một số người lập luận rằng đưa những tác phẩm đó vào trong nhà và thay đổi qui mô, kích cỡ là làm phương hại tới tính thống nhất trước sau như một và sứ mệnh của mỹ thuật đường phố. Thực vậy, cuộc triển lãm mỹ thuật đường phố nhan đề “Trimassa !” của Gallery Văn hoá Choque, đã bị nhiều kẻ phá phách xông vào và phun sơn lên các tác phẩm nhằm phản đối lối tiếp thị chính thống đối với loại hình mỹ thuật này.
Bản thân các nghệ sĩ đường phố thì hoang mang không biết chuyển địa điểm đi đâu. Eltono, nghệ sĩ đến từ Tây Ban Nha chuyên vẽ các hình kỷ hà trên các ngôi nhà, tường rào và các xe thùng, anh thích gây ngạc nhiên ngọt ngào cho khách qua đường bằng những hình sáng tạo của mình tại những địa điểm ít ngờ tới nhất. Speto, một nghệ sĩ gốc Brazil, lại thích vẽ những bức khổ lớn, đầy màu sắc, minh họa cho các sự tích tôn giáo, những phong cảnh rừng rậm Amazone và những bộ tộc thổ dân, tìm mọi cách gieo rắc niềm kiêu hãnh văn hóa trong đồng bào ông, đặc biệt những người có thể cả đời không được đặt chân tới một gallery hoặc một viện bảo tàng nào đó. Bằng cách chuyển những tác phẩm của họ vào các gallery, họ lo rằng họ sẽ mất mối liên hệ với sứ mệnh nghệ sĩ ban đầu của họ và niềm sung sướng được sáng tác mỹ thuật trên những bề diện phi truyền thống.
Nhưng họ cũng công nhận rằng việc trưng bày trong các gallery có thể chính thức hóa mỹ thuật của họ và có được thêm nhiều fans mới. CES 53, một nghệ sĩ cộng tác ở Rotterdam đến, lại thích kết hợp những mô-típ của thời kỳ tiền Columbus, với thẩm mỹ hip-hop cùng với phong cách của 8 nghệ sĩ khác cùng cộng tác với anh trong một tập thể mỹ thuật đường phố tên là Lastplak, cho rằng việc chuẩn bị của anh cho cuộc triển lãm mới đây của cả nhóm tại Los Angeles đã tạo điều kiện giúp anh sáng tác ra nhiều tác phẩm tinh tế, sành điệu hơn. Sử dụng những vật liệu mỹ thuật tốt, như dùng bút sơn thay vì các bình xịt, anh đã học được cách tăng cường, cải tiến kỹ thuật của mình. Trong quá trình đó, anh đã vươn tới được các khán giả trước đây chưa từng nghe nói đến anh, hoặc Lastplak, vừa theo đuổi công việc sáng tác để trưng bày trong gallery lẫn sáng tác ngoài đường phố cùng tập thể Lastplak, và hiện giờ anh đang lao vào vẽ minh họa một con thuyền Noah khổng lồ trước một giáo đường ở Rotterdam. Eduardo Saretta, chủ nhân Gallery Văn hoá Choque, cho rằng chính sự chú ý của gallery đã góp phần làm cho mỹ thuật đường phố “chuyên nghiệp hoá hơn”, khiến các nghệ sĩ phải phát triển, mở rộng vốn tranh sáng tác của họ và bồi dưỡng kỹ năng của họ. Nó cũng giúp họ kiếm được thêm tiền cho công việc sáng tác của mình do đó họ có thể mua vật liệu tốt hơn cho sáng tác.
Trung bày tại gallery cũng có thể dẫn tới các vụ đặt hàng lớn của nhà nước.
Chính quyền thành phố São Paulo đã yêu cầu Speto nhận các dự án làm đẹp khu dô thị, như tân trang lại bề ngoài các toà nhà ở khu biệt thự Madalena. Các quan chức của thành phố Los Angeles, Chicago, Rotterdam, và cả Kiev nữa đều đã mời anh sử dụng đường phố của họ làm nền tranh để vẽ. Rõ ràng là anh sẽ có được nhiều người xem tranh hơn là chỉ bày tranh trong gallery thôi.
LAM ĐIỀN
(Sưu tầm và giới thiệu theo bài Talking it fran the Streets đăng trên tạp chí Tuần tin tức ngày 17/8/2009
|