Năm 1955, Ban Trù bị Đại hội thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam đã được hình thành gồm các hoạ sĩ: Trần Văn Cẩn, Huỳnh Văn Thuận, Phan Kế An, Nguyễn Đỗ Cung, Lê Quốc Lộc, Mai Văn Hiến, Trần Đình Thọ, nhà điêu khắc Trần Văn Lắm, sau đó có bổ sung thêm một số các hoạ sĩ: Nguyễn Văn Tỵ, Huỳnh Văn Gấm, Nguyễn Cao Thương, Nguyễn Văn Mười và nhà điêu khắc Diệp Minh Châu. Ban Trù bị ngoài việc chuẩn bị các mặt về tổ chức, tập hợp lực lượng đã tổ chức Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1955 với gần 300 tác phẩm hội hoạ, đồ hoạ, điêu khắc, động viên các hoạ sĩ tham gia các hoạt động sáng tác tham gia công tác đào tạo mỹ thuật, đấu tranh cho hoà bình thống nhất đất nước.

Sau gần 2 năm chuẩn bị, từ ngày 26/3 đến ngày 29/3/1957 Hội nghị thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam đã được tổ chức trọng thể tại số nhà 1 phố Bà Triệu, Hà Nội với 108 hoạ sĩ, nhà điêu khắc tham dự.

Báo nhân dân số 1115 ra ngày thứ tư 27 tháng 3 năm 1957 trong tiêu đề Hội nghị thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam viết:

Sáng ngày 26 tháng 3 năm 1957 Hội nghị thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam đã khai mạc tại Câu lạc bộ Hội Liên hiệp Văn nghệ Việt Nam ở Hà Nội.

Hơn 100 hoạ sĩ, nhà điêu khắc, trang trí và một số nghệ sĩ dân gian đã đến dự.

Hoạ sĩ Nguyễn Văn Tỵ thay mặt Chủ tịch đoàn đọc diễn văn khai mạc, nói lên tinh thần phục vụ, đoàn kêí, hy sinh của những người làm công tác mỹ thuật, sự lớn mạnh của nền mỹ thuật Việt Nam trong 12 năm qua và tỏ lòng biết ơn của giới mỹ thuật Việt Nam đối với cách mạng, đối với Đảng.

Hoạ sĩ Sỹ Ngọc đã đọc báo cáo về phong trào mỹ thuật Việt Nam từ sau cách mạng tháng 8 đến nay. Bản báo cáo nêu lên những chuyển biến của ngành mỹ thuật trong thời gian kháng chiến và sau thời gian hoà bình lập lại, nói rõ vai trò tích cực của giới mỹ thuật Việt Nam trong sự nghiệp cách mạng và tinh thần vượt khó khăn, chịu đựng gian khổ của anh chị em làm công tác mỹ thuật.

Bản báo cáo đã nêu lên những thành công và thiếu sót của phong trào, đặt ra một số vấn đề liên quan đến sự phát triển mỹ thuật như việc xuất bản và phổ biến tranh, việc giữ gìn tác phẩm và viện Bảo tàng, việc phát triển nền nghệ thuật dân gian vv...

Hội nghị đã nghe trình bày bản dự thảo Điều lệ Hội.

Báo Nhân dân số 1119, chủ nhật ngày 31 tháng 3 năm 1957 trong bài Hội Mỹ thuật Việt Nam đã thành lập viết:

Trong không khí đoàn kết và hăng hái làm việc, Hội nghị thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam khai mạc ngày 26-3-1957 đã thành công tốt đẹp và bế mạc chiều ngày 29- 3-1957.

Hội nghị đã thảo luận và thông qua các bản Điều lệ Hội Mỹ thuật Việt Nam, chương trình công tác và chế độ công tác, sáng tác của giới mỹ thuật.

Trên 20 nhà mỹ thuật đã phát biểu ý kiến trong các buổi họp toàn thể về đường lối, khuynh hướng nghệ thuật, quan hệ giữa nghệ thuật và quần chúng, về vấn đề đoàn kết đẩy mạnh phong trào sáng tác, về chế độ sáng tác và tổ chức sáng tác, về vấn đề phát triển ngành điêu khắc, ngành mỹ nghệ, tranh biếm họa, tranh đả kích, nghệ thuật trang trí sân khấu, vv...

Hội nghị đã bầu Ban chấp hành của Hội Mỹ thuật Việt Nam. Hội nghị cũng đã uỷ nhiệm Ban chấp hành gửi điện chào mừng và báo tin thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam lên Chính phủ, Trung ương Đảng, các Hội Mỹ thuật các nước anh em và các cơ quan trong nước ...

Dưới đây là danh sách Ban chấp hành Hội Mỹ thuật Việt Nam đã được bầu ra trong Hội nghị gồm 21 vị: Diệp Minh Châu, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Tiến Chung, Trần Văn Lắm, Nguyễn Sáng, Huỳnh Văn Thuận, Sỹ Ngọc, Nguyễn Văn Tỵ, Mai Văn Hiến, Trọng Hợp, Lương Xuân Nhị, Trần Đình Thọ, Nguyễn Thị Kim, Nguyễn Khang, Phan Chánh, Hoàng Kiệt, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Đỗ Cung, Nguyễn Cao Thương, Nam Sơn, Lê Vinh.

Sau Hội nghị, trụ sở của Hội đóng tại 51 Trần Hưng Đạo Hà Nội, các hoạt động về tổ chức, nhân sự, tài chính vẫn trực thuộc Liên hiệp Văn nghệ Việt Nam.
T.V - 24/1/2007