HUỲNH PHƯƠNG ĐÔNG-Chiến trường rừng Sác-Lụa

Trong không khí cả nước vui mừng chào đón ngày vui lịch sử “Kỷ niệm 35 năm ngày giải phóng hoàn toàn Miền Nam 30/4/1975 - 30/4/2010. Ba mươi năm Bắc Nam liền một giải. Hôm nay tại đây, tại Bảo tàng Mỹ Thuật thành Phố Hồ Chí Minh. Chúng ta họp mặt kỷ niệm ngày truyền thống Mỹ thuật Giải phóng. Cơ quan tụ họp những họa sĩ thời đó là phòng Hội Họa Giải phóng – B 11 trực thuộc ban tuyên truyền huấn R- dưới sự lãnh đạo của Trung ương Cục Miền Nam.

Tôi xin thay mặt anh chị em Phòng Hội Họa giải phóng, sơ lược kể lại lịch sử hình thành, những thành quả đạt được trong giai đoạn lịch sử 1960 – 1975

Năm 1960:

Mặt trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam ra đời chính thức lãnh đạo phong trào Cách mạng toàn Miền Nam theo lời dạy của Bác Hồ - đánh cho Mỹ cút đánh cho ngụy nhào. Có nhiều cơ quan, Ban nghành phục vụ cho Mặt Trận ấy trong đó có Ban Tuyên huấn là cơ quan trực tiếp lãnh đạo phòng Hội Họa Giải Phóng

Năm 1962:

Phòng Hội Họa Giải Phóng ban đầu có các Họa sĩ Phạm Minh Sáu, Họa sĩ Cổ Tấn Long Châu, Họa sĩ Trang Phượng, có ít người nhưng phục vụ cho tất cả các cuộc họp quan trọng của mặt trận Dân tộc Giải Phóng ngay từ ngày Đại Hội ra mắt MTDTGP. Mọi nhu cầu trang trí hội trường, cờ đèn, khẩu hiệu...

Dần dần phòng Hội Họa tăng quân số lên nhiều người. Anh em từ miền Bắc vào, từ Sài Gòn ra, từ Đồng Bằng về, có thêm nhiều nữ: Quỳnh Hoa, Kim Tiến, Thanh Hoa, Kim Liên, Oanh, Liễu, Thúy Ngàn, Trần Xuân Hòa, Ái Việt, Hồng Xuân…

Từ đó đến nay đã gần nửa thế kỷ, thời gian khiến cho những người trẻ tuổi năm ấy nay tóc đã pha sương. Từ năm 1962 đến 1975. Các Họa sĩ giải phóng chúng ta đã làm những công việc như: Minh họa các tờ báo của Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng, báo Phụ Nữ Giải Phóng, báo Văn Nghệ Giải Phóng,báo Quân Giải Phóng đồng thời phải lo tăng gia sản xuất, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ cơ quan. Năm 1964 mở một lớp đào tạo ngắn hạn 6 tháng qui tụ anh em từ các chiến trường từ Cực Nam, Trung Bộ, Nam Bộ về dự lớp được 67 học viên. Nội dung đào tạo là ký họa nhanh, bố cục tranh, vẽ tranh cổ động kêu gọi đồng bào chiến sĩ hăng say đánh giặc, giải phóng quê hương, tranh đả kích. Anh em học viên cũng tự túc, đào hầm đào công sự, trồng rau trồng lúa cùng cơ quan. Sau khóa học toàn bộ học viên và các họa sĩ đứng lớp tỏa về đi thực tế Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp...Thâm nhập thực tế ghi chép ký họa gương chiến đấu kiên cường của quân và dân ta trực diện với Mỹ ngụy. Có khi cùng đi với đoàn quân đấu tranh chính trị không đem theo vũ khí.

Anh chị em họa sĩ chúng ta, những người còn sống đây đã từng xông pha nơi lửa đạn để vẽ hàng vạn bức ký họa, trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt chắc không thể nào quên những họa sĩ, liệt sĩ đầy tài năng, nhiệt huyết đã ngã xuống trên khắp các chiến trường một cách ngoan cường đầy kiêu hãnh.

Họa sĩ giải phóng chúng ta bảo vệ đất nước bằng tranh bằng sức chiến đấu dũng cảm của mình. Chúng ta mãi mãi khắc ghi trong lòng gương chiến đấu của những đồng nghiệp thân thương ấy.

Sau này có dịp gặp các Họa sĩ ở các nước khác mới biết chỉ có Họa sĩ Việt Nam làm được việc vẽ tranh ngay chiến trường. Trong cuộc vận động nhân dân làm cách mạng, chính các họa sĩ chúng ta đã nêu gương người tốt, dũng cảm, tranh cổ động đem đến tận chiến hào phục vụ chiến sĩ các sư đoàn chiến đấu và chiến thắng.

Triển lãm lưu động qua lửa đạn. Triển lãm còn len vào ấp chiến lược.

Tranh cổ động treo trên cành cây dọc theo đường hành quân, động viên bộ đội vượt núi qua sông, vang dậy khúc quân hành.

Sẵn sàng cõng đồng đội bị thương ra khỏi trận chiến chí cốt trong lẽ sống là thế đấy. Họa sĩ chiến sĩ không hao giờ bỏ đồng đội.

Năm 1967:

Trong cuộc chạy càn junctioncity nhờ được nhà quay phim Trung Quốc Lư Hoa đem giúp phòng hội họa giải phóng một số ký họa đi qua đường Campuchia ra Hà Nội.

Triển lãm ký họa của các họa sĩ phòng hội họa Giải phóng lần đầu tiên được triển lãm tại Hà Nội. Được Bác Hồ đến xem. Nhà nhiếp ảnh Đinh Đăng Định đã ghi được bức ảnh quí giá. Bác Hồ đang xem tranh ký họa Miền Nam một cách chăm chú tỉ mỉ. Bác Hồ bảo nên in tranh cuộc triển lãm này.

Lần đó nước bạn (8 nhà máy in Bắc Kinh) Trung Quốc in 3 tập tranh ký họa “Miền Nam - Đất nước - con người". Với số lượng lớn 60 vạn tập 114 tấn giấy. In 6 thứ tiếng Việt, Nga, Hoa, Pháp, Anh, Tây Ban Nha. Các tác giả được in tranh là các họa sĩ Cổ Tấn Long Châu, Lê Văn Chương, Huỳnh Phương Đông, Thái Hà, Lê Hồng Hải, Nguyễn Văn Kính.

Những ký họa này được dùng làm quà tặng trong mặt trận ngoại giao, giới thiệu với bạn bè khắp năm Châu biết về cuộc chiến đấu của nhân dân Miền Nam Việt Nam với Đế Quốc Mỹ và tay sai đang sâm lược nước ta. Được nhiều người biết và ủng hộ chúng ta nhiều hơn.

Việc giữ tranh là một việc mà phòng Hội Họa Giải Phóng làm được một cách khác thường. Các Họa sĩ cựu chiến binh Mỹ nghe chúng tôi kể dùng thùng đạn đại liên của Mỹ cất tranh rồi chôn vào gò mối. Xe tăng càn lên không bị hư hại gì. Trong khi rừng xanh thành biển lửa, họ lè lưỡi khâm phục, có người cứ đòi xem bằng được các thùng đại liên ấy, chỉ có họa sĩ Việt Nam mình mới có sáng kiến ấy.

Trang sử chiến tranh đã qua 35 năm. Ba mươi lăm năm đất nước ta có hòa bình. Các họa sĩ giải phóng ngày ấy nay vẫn miệt mài vẽ trên trận tuyến mới là vẽ con người và đất nước trong dựng xây cuộc sống mới có người nhận nhiệm vụ từ Cục, Vụ, Viện

Mỹ Thuật Trung ương, Tỉnh, Thành Phố khắp mọi miền đất nước. Một số đông nay đã thành danh với học vị cao, Thạc sĩ, Tiến sĩ, làm thầy dạy các trường Đại học Mỹ thuật, Kiến trúc... Ở Thành Phố Hồ Chí Minh đào tạo ra rất nhiều nhân tài trẻ cho Đất Nước.

Vẫn bền bỉ giữ từng hơi thở sáng tác ra hàng trăm hàng ngàn tranh góp vào bộ sưu tập tranh cho các Bảo tàng Mỹ thuật trong Nam ngoài Bắc

Kính thưa các bạn, các đồng chí lãnh đạo, các đồng nghiệp cao tuổi, trẻ tuổi của chúng ta hãy cùng nhau quý trọng những thành quả của các họa sĩ chúng ta đóng góp trong thời chiến tranh, thời bình trong hoàn cảnh cả nước đang đi lên trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa.

Công việc đầy vinh quang, nhiều gian khổ hy sinh của phòng Mỹ Thuật Giải phóng làm rạng rỡ truyền thống Mỹ Thuật nước nhà từ chiến tranh ác liệt đến hòa bình thịnh vượng.

Xin đừng quên con người và tác phẩm của những họa sĩ giải phóng đã từng vượt qua thời lửa đạn để vui sống đến hôm nay. Nhất là xin đừng quên các họa sĩ, liệt sĩ đã ngã xuống cho nền Hòa Bình Thống Nhất Đất Nước hôm nay và mai sau.

họa sĩ HUỲNH PHƯƠNG ĐÔNG